Elektronische controle in de verslavingsreclassering

  • 07 Jan 2015 14:58

De Stichting Verslavingsreclassering GGZ (SVG ) is in Nederland belast met de reclassering van verslaafde verdachten en (ex)gedetineerden. Dit doen de reclasseringswerkers van de SVG in reclasseringstoezichten. Als ondersteuning hierbij zet de SVG elektronische controlemiddelen in; de enkelband. De technische uitvoering van de elektronische controle, alarmering en opvolging heeft de SVG sinds drie jaar uitbesteed aan G4S.

Elektronisch toezicht enkelband

Elektronische controlemiddelen dragen bij aan een betere controle op de onder toezicht gestelde. Dit kan tot gevolg hebben dat detentie voorkomen wordt, of eerder beëindigd. De rechter beslist of elektronische controle daadwerkelijk wordt ingezet. Met behulp van deze instrumenten wordt een onder toezicht gestelde ondersteund bij zijn re-integratieproces.

Straffen en behandelen

‘Onze belangrijkste taak is voorkomen dat cliënten opnieuw de fout ingaan’, zegt Beleidsmedewerker Truus van den Ende van de SVG. ‘Reclasseren is een samenspel tussen controle en behandeling. Straffen alleen helpt niet. Het is belangrijk ter vergelding van het onrecht dat slachtoffers is aangedaan, maar om recidive terug te dringen is ook een verandering van het gedrag nodig. Daarvoor doorloopt een gedetineerde een zorg- en/of behandelprogramma waarin wordt gewerkt aan de achterliggende problemen die aan de basis lagen van het criminele gedrag, bijvoorbeeld een verslaving.’

Vrijheidsbeperking

Stap voor stap werkt de SVG samen met de onder toezicht gestelde aan een verantwoorde terugkeer in de maatschappij. ‘In de voorbereiding hierop kan elektronische controle een rol spelen’, zegt Expert elektronische controle Leander Grooten van de SVG. ‘Elektronische controle is altijd gekoppeld aan vrijheidsbeperkingen, zoals gebiedsgeboden en –verboden. Bijvoorbeeld alleen op afgesproken tijden het eigen huis kunnen verlaten of niet in de buurt mogen komen van de ex-partner.’

Maatwerk

‘Elektronische controle is altijd maatwerk’, stelt Grooten. ‘Per cliënt bekijken we of en hoe elektronische controle bijdraagt aan het aanpakken van de achterliggende problemen. We stellen een rooster op waaraan de cliënt zich nauwkeurig dient te houden. In het rooster staan de tijden vermeld waarop de cliënt op een bepaalde locatie moet zijn, en de eventuele locatieverboden. Belangrijk voor het slagen van elektronisch toezicht is dat de cliënt het zelf ook wil. Vooraf voeren we intensieve gesprekken met de cliënt. Op basis daarvan kunnen we goed inschatten of iemand alleen meewerkt om niet vast te hoeven zitten, of oprecht mee wil werken aan resocialisatie.’ Van den Ende vult aan: ‘Een nuttige dagbesteding vormt een belangrijk onderdeel van die resocialisatie. Idealiter hebben we het dan over een betaalde baan, maar voor een deel van de cliënten is dat nog te hoog gegrepen. In dat geval vormt bijvoorbeeld therapie een alternatief.’

Meerwaarde

De SVG zet elektronische controlemiddelen alleen in wanneer dit meerwaarde oplevert voor een goede re-integratie van de gedetineerde. Dat wil zeggen: wanneer de reclassering inschat dat het de onder toezicht gestelde bijvoorbeeld helpt bij het ontwikkelen van een dag- en nachtritme, deelname aan scholing/werk/training en een bewustwording van het eigen gedrag. De enkelband biedt de reclasseringswerker ‘andersom’ mogelijkheden om te controleren of de verdachte of dader de bijzondere voorwaarden die hem of haar zijn opgelegd, zoals een ‘locatiegebod’ of een ‘locatieverbod’, daadwerkelijk naleeft.

Mensenkennis

Zodra de rechter een toezicht met het gebruik van elektronische controlemiddelen heeft opgelegd en de woning van de cliënt geschikt is bevonden, wordt G4S ingeschakeld. Een mobiele surveillant van G4S brengt de enkelband bij de cliënt aan. Ook geeft hij instructies en beantwoordt technische vragen. De reclasseringswerker van SVG is aanwezig om de cliënt uitleg te geven over het rooster en de impact die het dragen van de enkelband op zijn leven heeft. Grooten: ‘Het is ook voor de surveillant van G4S belangrijk dat een reclasseringswerker aanwezig is. Onze cliënten zijn immers geen doorsnee burgers. Ze komen veelal uit de gevangenis, sommigen zijn heel gemotiveerd om aan de enkelband te gaan. Anderen zijn juist gespannen. Het werken met onze doelgroep vereist de nodige mensenkennis en sociale vaardigheden. Daarom werken we alleen met zeer ervaren groepsleiders van de dagdienst van G4S.

Grenzen opzoeken

‘In de afgelopen twee jaren zijn de SVG en G4S steeds nauwer gaan samenwerken’, vertelt Van den Ende. ‘Toen wij hier twee jaar geleden mee begonnen, gingen we op zoek naar een dienstverlener en daarbij kwam G4S als beste uit de bus. We zochten nadrukkelijk een partij die betrouwbaar materiaal kon leveren, en bereid was om met ons mee te denken over de inzet van nieuwe middelen en technologieën om ons werk nog beter te kunnen doen. De samenwerking was spannend, maar het is altijd goed afgelopen en dat kan alleen als je goed samenwerkt.

Download de pdf versie: Elektronische controle in de verslavingsreclassering

^